یکشنبه , ۱۶ بهمن ۱۴۰۱
سید حسین سراج زاده رئیس انجمن جامعه شناسی ایران

اعتماد ازدست‌رفته – تحلیلی درباره ریشه‌های ناامیدی مردم از آینده

اعتماد ازدست‌رفته – تحلیلی درباره ریشه‌های ناامیدی مردم از آینده

حسین سراج‌زاده/ رئیس انجمن جامعه‌شناسی ایران

در جامعه امروز ایران چند موضوع گوناگون با عنوان مسائل یا مشکلات مردم در ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی مطرح است. روال معمول در نظرسنجی‌ها این است که فهرستی از این مسائل و مشکلات به عنوان مهم‌ترین مسائل مطرح و نظر پرسش‌شوندگان درباره آنها بررسی می‌شود. در سند آینده‌پژوهی ایران ۱۳۹۶ حدود سه‌چهارم از مردم در پاسخ به این پرسش که چقدر امیدوارند این مسائل و مشکلات در آینده حل شود، اظهار کرده‌اند امیدی ندارند وضع بهتر شود یا اوضاع به همین ترتیب خواهد بود و بخشی هم اظهار کرده‌اند که اوضاع بدتر خواهد شد. پاسخ مردم به چنین پرسش‌هایی معمولاً بر اساس تجربه گذشته یا بر اساس روندی است که تا به حال با آن مواجه بوده‌اند. درواقع قاعدتاً کسانی که این‌گونه درباره آینده داوری می‌کنند به روندی که در مسائل مختلف طی شده می‌نگرند و چون می‌بینند این مسائل و مشکلات نه‌تنها کمتر نشده، بلکه افزایش هم پیدا کرده و در مواردی بغرنج‌تر و پیچیده‌تر هم شده است، از بهبود اوضاع در آینده نیز ابراز ناامیدی می‌کنند. درواقع از یک‌سو روند مشکلات را می‌بینند و از سوی دیگر توانایی‌ها و ظرفیت‌های مدیریتی کشور و فرهنگ عمومی را نگاه می‌کنند و به این نتیجه می‌رسند که با توجه به توانایی و کارآمدی شیوه مدیریتی فعلی، احتمالاً این شیوه مدیریت از عهده حل مشکلات برنمی‌آید. بنابراین می‌توان استنباط کرد که این ناامیدی درواقع ناامیدی از توانایی شیوه مدیریتی کشور برای حل مسائل است که بر اساس تجربه زیسته مردم حاصل شده است. این ناامیدی بسیار نگران‌کننده است و برای مدیران، حکومت و نظام مدیریتی و سیاسی کشور نوعی هشدار جدی محسوب می‌شود که باید برای آن چاره‌جویی اساسی کنند.

ابراز ناامیدی بخش عمده مردم از آینده مسائل مختلف را نشان می‌دهد سرمایه اجتماعی دولت (به معنای اعم آن) کاهش یافته و اعتماد به آن کم شده است. درواقع برداشت مردم این است که شیوه مدیریتی کشور کارآمدی لازم برای حل مشکلات جامعه را ندارد. همه اینها نشانه‌های پایین آمدن سرمایه اجتماعی است.

اما چرا مردم درباره آینده ابراز ناامیدی می‌کنند؟ معمولاً مردم چه در ایران و چه در بسیاری کشورهای دیگر، در انتخابات بر اساس وعده‌هایی که نامزدها مطرح می‌کنند به آنها رای می‌دهند و امیدوارند که این افراد بعد از رسیدن به قدرت به وعده‌های خود عمل کنند. در ایران از سال ۱۳۷۶ به این‌سو، بخش قابل توجهی از مردم به این برداشت رسیده‌اند که سیستم مدیریتی کشور اشکالاتی دارد که باید برطرف شود، در غیر این صورت نمی‌توان جامعه را طوری اداره کرد که پیشرفت حاصل شود. این تمایل به اصلاح امور و مدیریت جامعه ایران از سال ۱۳۷۶ با انتخاب رئیس دولت اصلاحات و در مقاطع بعدی هم به شکل‌های مختلف؛ در سال ۱۳۸۸ به شیوه‌ای و با انتخاب آقای روحانی در دو مقطع نیز به شکلی دیگر خودش را نشان داده است. اما از دیگر سو عناصر یا جریان‌هایی همیشه تلاش کرده‌اند که این امید به اصلاح را از بین ببرند و به تعبیر دیگر جریان‌هایی که به دنبال اصلاح امور بوده‌اند تا حدودی ناکام شده‌اند. اگر در سیستمی امکان اصلاح فراهم نشود، کارآمدی افزایش نمی‌یابد و طبیعتاً مردم به این نتیجه می‌رسند که مسائل و مشکلات جامعه حل نمی‌شود. شاید ابراز ناامیدی ۷۵‌درصدی مردم از بهبود امور ناشی از تجربه ناموفق تلاش‌های اصلاحی در سیستم مدیریتی باشد. البته این ناامیدی می‌تواند ریشه در تعدد مسائل مختلفی مانند مشکلات اقتصادی، فساد، گرانی، بحران آب، آلودگی هوا و مسائل اجتماعی مانند اعتیاد داشته باشد. اگر مردم ببینند جامعه درگیر این مسائل مختلف است که نه‌تنها در سال‌های اخیر حل نشده‌اند، بلکه روزبه‌روز پیچیده‌تر یا شدیدتر شده‌اند، طبیعتاً ناامید می‌شوند. قاعدتاً عقل سلیم با مشاهده این مسائل و با توجه به اینکه برخی خواسته‌اند به نحوی نشان دهند امکان اصلاح در سیستم نیز وجود ندارد، به این نتیجه می‌رسد که احتمالاً در آینده نیز اوضاع بهتر نخواهد شد.

تبعات ناامیدی

ناامیدی از بهبود امور و به‌ویژه ناامیدی از اصلاح نظام مدیریتی می‌تواند جامعه را به‌سوی حرکت‌های افراطی سوق بدهد؛ یعنی میل به رفتارهای تند را در جامعه ایجاد کند. درواقع این ناامیدی می‌تواند برای جامعه نیز عوارض نامطلوبی به دنبال داشته باشد. برخی از اتفاق‌هایی که اخیراً رخ داد؛ اینکه ناگهان در تعداد زیادی از شهرهای کشور اعتراض‌های نسبتاً گسترده و عمیقی رخ داد، می‌تواند تا حد زیادی ناشی از چنین ناامیدی‌هایی باشد.

ناامیدی و بی‌اعتمادی می‌تواند ارتباطات اجتماعی را به‌خصوص در بخش مربوط به رابطه مردم با دولت با مشکل روبه‌رو کند. واضح است برای اینکه امور جامعه اصلاح و مشکلاتش حل شود، تنها دولت نیست که باید وظایفی را انجام دهد؛ برای اصلاح امور جامعه، مردم نیز مسوولیت‌هایی دارند، از جمله و به خصوص اینکه مردم باید در برنامه‌هایی که مطرح یا پیشنهاد می‌شود، همراهی و مشارکت داشته باشند. وقتی اعتماد اجتماعی به‌ویژه اعتماد بین مردم و دولت کم باشد، مشارکت کافی صورت نمی‌گیرد. همین پایین بودن مشارکت خود مانعی بر سر راه اجرای برنامه‌های دولت برای بهبود امور خواهد بود. به عنوان مثال در شرایطی که دولت به سبب کمبود درآمدهای نفتی با کمبود منابع مالی مواجه است، قاعدتاً این کمبود باید از طریق دریافت مالیات از مردم جبران شود، اما اگر اعتمادی بین دولت و مردم نباشد، مردم در پرداخت مالیات مشارکت و همراهی نخواهند داشت و انواع و اقسام روش‌ها را برای فرار از مالیات در پیش می‌گیرند. به طور کلی در اجرای قواعد، قوانین و مقررات، اگر اعتماد نباشد ممکن است این قوانین عادلانه ارزیابی نشوند و در نتیجه همراهی با دولت در اجرای قوانین صورت نگیرد.

راه افزایش اعتماد

اینکه ۷۵ درصد از مردم اوضاع را در آینده خوب نمی‌بینند یا بدتر از امروز ارزیابی می‌کنند نشانه‌ای جدی از نوعی نارضایتی عمومی و عدم اعتماد به کارآمدی سیستم مدیریتی کشور برای بهبود امور جامعه است. این میزان نارضایتی برای مدیران سیاسی باید یک زنگ خطر و یک نشانه جدی باشد. این مدیران باید با کمک صاحب‌نظران و جامعه‌شناسان برای جلب اعتماد عمومی اقدامات بنیادین انجام دهند.

می‌دانیم نظام انتخاباتی ما و رقابت‌های انتخاباتی در چارچوب‌های مشخصی صورت گرفته و می‌گیرد. در همین چارچوب‌ها در جریان انتخابات، انتخاب‌هایی صورت می‌گیرد. یکی از راه‌های اساسی برای جلب اعتماد مردم این است که به رای و نظر مردم در انتخاب‌هایی که صورت گرفته، احترام گذاشته شود. وقتی نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری یا مجلس با شعارها، برنامه‌ها و وعده‌هایی نظر اکثریت مردم را جلب می‌کنند، باید بعد از انتخاب شدن دست‌شان در عمل به وعده‌ها باز باشد و همه ارکان و اجزای حاکمیت با آنها همراهی کنند تا به برنامه‌ها و وعده‌ها عمل شود، نه اینکه یک نامزد انتخاباتی با وعده‌ها و شعارهایی نظر اکثریت را جلب کند و رای اکثریت را به دست آورد، اما یک اقلیت مانع اجرای برنامه‌های او شوند یا انتظار داشته باشند روش‌ها و برنامه‌های آنها به جای خواست مردم در پیش گرفته شود. این خود اولین عاملی است که بی‌اعتمادی ایجاد می‌کند. به عنوان نمونه همین امسال چند ماهی است رئیس‌جمهوری با وعده‌ها و برنامه‌های مشخصی که داده، انتخاب شده و اکثریت مردم به این برنامه‌ها رای داده‌اند. حال باید همه با او همراهی کنند یا حداقل برای تحقق برنامه‌های وعده داده‌شده او مانع ایجاد نکنند. در این صورت جامعه امیدوار می‌شود که کسی با وعده‌هایی به دستگاه اجرایی آمده و حال همه توان سیستم اجرایی را برای تحقق این وعده‌ها به کار می‌گیرد. در این صورت است که اعتماد جامعه به سیستم مدیریتی کشور جلب می‌شود و چه بسا با این سیستم همراهی و همکاری خواهد کرد. اما اگر جامعه احساس کند اینها وعده‌هایی دادند و با رای مردم انتخاب شدند، اما دیگرانی هستند که در سیاست خارجی، مدیریت اقتصادی و رویه‌های سیاست داخلی و حتی برنامه‌های اجتماعی از حیث آزادی‌های مدنی و حقوق شهروندی حق مردم برای ابراز وجود و اظهار نظر در مسائل مختلف را محدود می‌کنند، طبیعتاً ناامید می‌شوند. بنابراین اولین اقدام بنیادین برای جلب اعتماد و امید جامعه احترام به رای و خواست مردم است. گام بعدی نیز مبارزه صادقانه، جدی و اساسی با فساد در نظام مدیریتی و اداری کشور است. اگر این دو گام اساسی به صورت شفاف و جدی از ناحیه نظام مدیریتی کشور برداشته شود، می‌توان امیدوار بود که این اعتماد ازدست‌رفته دوباره به‌تدریج بازسازی شود، امید به آینده افزایش یابد و حتی کارآمدی نظام مدیریتی جامعه نیز ترمیم شود و بهبود یابد.

منبع: یادداشت منتشرشده در مجله تجارت فردا، شنبه ۳۰ دی ماه ۱۳۹۶، شماره مجله: ۲۵۵، شناسه خبر: ۲۵۵۳۷

آدرس کوتاه این مطلب:

۲۴ نظر

  1. buy priligy tablets This means, if a medication is listed along with side effects, you will know what that medication is and you will also know for sure exactly what you are going to be getting depending on whether it is generic or brand name

  2. Naturopathic medicine is her second career, her first being Engineering Chemistry from Queen s University. do tamoxifen side effects get worse over time Everything looks great, I m sure you ll be pregnant in no time.

  3. ۷۱; TP 251 Lung 89 93 Until death Recurrence rate at 30 days No significant difference RCT TS 250 Breast 59 56 TP 145 251 Similar success rates at 30 days 75 and efficacy at 6 months 50 TS 126 250 P NS Yim et al. doxycycline for dogs dosage chart

  4. Make sure you re choosing the best turmeric or curcumin supplements or spices approved in our tests cialis online cheap Panel 3 is a higher magnification showing DAPI staining material in one protrusion

  5. köp stromectol That said, mesterolone powder can be useful in pre contest training because it helps to provide an additional bonus to the hardness and density of your muscles

  6. That additional value is created by labor alone letrozole vs tamoxifen Patients who received letrozole for a longer duration had a low concentration of serum 25 OH vitamin D

  7. Conclusion Given that nearly one third of the patients developed an inflammatory rheumatic disease, it should be remembered that locomotor symptoms in patients with BC may be caused not only by bone metastasis or paraneoplastic effects, but they may also suggest the presence of associated rheumatic diseases when to hold lasix

  8. stromectol over the counter australia Strong support for the epidemiological findings came from a biochemical study in 1997 showing that the plasma of women using third generation contraceptives was tilted toward a prothrombotic state, as measured with a newly developed assay

  9. Such drugs include denosumab, a monoclonal antibody currently approved to treat osteoporosis and pregabalin, which is effective at treating neuropathic pain how do you spell lasix

  10. Epidemiology and risk factors for venous thrombosis nolvadex side effects pct Some nerve cells that synapse with GnRH neurons also contain steroid receptors, and neighboring glial cells may contain estrogen and progesterone receptors

  11. azithromycin pregnancy more hydrophobic lining channel residues regulating typical lipophilic substrate flux to and from the heme 1

  12. The results displayed a statistically significant reduction in the action of T3 as a result of the influence of the homeopathically potentised T3 online generic cialis Urine acidification in rhabdomyolysis and excess myoglobin delivery to PCT causes ferrihemate accumulation

  13. order lasix online H1299 cells were harvested at day 3 after siRNA transfection, lysed with actin stabilization buffer 50 mM PIPES at pH 6

  14. In this study, based on gene expression profiles and immunohistochemistry analyses of breast cancer specimens, we showed that RNF208 was specifically underexpressed in human TNBC cells and in primary TNBC tissues compared to luminal subtype tissues; reduced expression of RNF208 resulted in the decreased recurrence free survival of breast cancer patients, suggesting that aberrant expression of RNF208 was strongly associated with poor clinical outcomes tadalafil cialis from india levitra bupropion farmacia guadalajara The lack of clarity over trading operations has long been avexing issue across other desks as well, such as foreignexchange and equities

  15. azithromycin 500 mg tab In addition, excessive consumption of high fat DF could lead to significant health problems depending on a woman s susceptibility, and thus threaten her quality of life and life expectancy, just like breast cancer

  16. It was revealed that there was reduction in the activity of adenosine deaminase as well as catalase in serologically positive animals; simultaneously, an increase in the level of oxidative stress markers along with superoxide dismutase as well as thiobarbituric acid reactive substances was observed in B propecia 5 mg for sale no

  17. is generic cialis available My memory was terrible and was lost for words all the time

  18. tramadol and viagra We cannot change what has happened to us, but we can change our response to it, into a positive one

  19. ۲ Physicians can diagnose PCOS when other causes of the symptoms or laboratory abnormalities are excluded; when oligo- ovulation or anovulation, usually manifested as oligomenorrhea or amenorrhea, is present; and when there is clinically confirmed hyperandrogenism e accutane website Isolated Proteins and Antibodies

  20. do pornstars take viagra Then, when they need medicine, I mix the malt paste and water, add the medicine and use the dropper

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Call Now Button

آژانس دیجیتال مارکتینگ لوبیا