خبرگزاری دانشجويان ايران (ایسنا) برای روشن کردن نگاه اسلام به نحوه‌ تربيت کودکان و حق پدر و مادر در تنبيه کودکان برای جلوگيری از رفتار ناشايست آنها و همچنين حق کودک به عنوان يک انسان، در استفتاء از مراجعی چون مکارم شيرازی،‌ صانعی، موسوی اردبيلی، صافی گلپايگانی و نوری همدانی، نظر آنان را پرسيده است.

پاسخ اغلب اين مراجع مسلمان شيعه حاکی از تاييد اعمال تنبيه کودک توسط والدين است بدون آنکه نحوه و ميزان آن را روشن کرده باشند.

موسوی اردبيلی در پاسخ ايسنا گفته است: "تنبيه بدنی مناسب کودکان در بزهکاری با شخصيت آنها منافات ندارد بلکه موجب ساختن شخصيت آنان می‌شود و به همين جهت است که بايد با صلاح ‌ديد حاکم شرع باشد تا در ميزان و مقدار آن افراط و تفريط نباشد".

صافی گلپايگانی نيز "تأديب فرزندان" را بر"پدر" لازم می داند ولی آن را به آنچه "شارع مقدس" اجازه داده، محدود می کند. وی تاکيد می کند تنبيه بايد به نحوی باشد که موجب "ديه" نشود.

در مقابل، آيت الله صانعی تنها مرجعی بوده که با قاطعيت و بدون هرگونه شرطی، آزار کودکان را "حرام" اعلام کرده است. وی در بخشی از پاسخش می گويد: "آزار کودکان از طرف والدين جايز نبوده و نيست و کودک ‌آزاری از طرف آنها در شرع مقدس حرام و معصيت می‌باشد".

وی همچنين گفته است: "به حکم اطلاق ادله، حرمت ظلم و اذيت فرقی بين ايذاء جسمی و روحی نمی‌ باشد و هر دوی آنها حرام است و مرتکبش به علاوه لزوم جبران خسارت و ضرر وارده به کودک همانند ضرر به ديگران، مستحق تعزير هم می ‌باشد."

تحقيقات نشان می دهد بيش از ۹۰ درصد کودک آزاری ها در محيط خانه اتفاق می افتد. پدران با ۵/۴۸ درصد، بالاترين و مادران با ۳/۲۸ درصد در رديف بعدی عاملان کودک آزاری جسمانی در خانواده های کودک آزار معرفی شده اند.

نتايج يک نظرسنجی حاکی است ۵۰ درصد والدين ايرانی معتقدند تنبيه برای کودک لازم است و ۴۰ درصد والدين نيز به تنبيه بدنی گرايش دارند.

این در حالی است که متخصصین روانشناسی کودک به این نتیجه رسیده اند که فقط یک بار تنبیه بدنی کودک می تواند سبب بروز اختلالات شخصیتی در بزرگ سالی شود .

لازم به ذکر است که حتی تهدید به زدن نیز همان عوارض  را در پی خواهد داشت.

برای اطلاع بیشتر در خصوص مصادیق کودک آزاری  اینجا را کلیک کنید.

هر ساله در روز هشتم اكتبر ( 16 مهر ) به عنوان روز جهاني كودك نامگذاري شده است.

امسال آخرين سال نهضت پنج ساله "جهاني شايسته كودك " است كه با هدف ايجاد دنيايي مناسب براي زندگي كودكان در سال 2002 شروع شد .

امسال ، روز جهاني كودك با شعار

 " جهاني شايسته كودكان ، جهاني بدون خشونت "

 گرامي داشته شد .

هدف ازانتخاب اين شعار، حساس سازي جامعه نسبت به موضوع مهم خشونت هاي رايج عليه كودكان در اشكال مختلف و آشنا سازي عموم با شيوه هاي تربيتي عاري از خشونت است .

به همين منظور اشكال مختلف خشونت عليه كودكان در سه قالب شعاري مد نظر فرار گرفته اند كه عبارتند از : 1- غفلت 2- آزار كلامي 3- آزار جسمي

غفلت از كودكان يكي از مهمترين عواملي است كه منجر به آسيب ديدن ، مرگ و مير و بيماري در كودكان ميشود .

آزار كلامي يكي ديگر از اشكال خشونت عليه كودكان به حساب مي آيد كه ميتواند در اثر توهين ، بي محلي ، طرد كردن ، تهديد ، بي اعتنايي عاطفي و كوچك كردن كودكان به وجود بيايد .

آزار جسمي كه هدف از آن ايجاد درجاتي از درد يا ناراحتي ، حتي جزئي، ميباشد نيز در مقوله كودك آزاري قرار ميگيرد كه شامل : لگد زدن ، تكان دادن شديد ، يا هل دادن ، سيلي زدن ، اجبار كردن كودك در شرايط نامناسب و ... ميباشد .

در اينجا قصد دارم به همين مناسبت مسئله كودك آزاري را شرح دهم .

كودكان به علت ويژگيهايي كه از نظر سني دارند بسيار آسيب پذير هستند و نياز به حمايت و مراقبت ما دارند . اما گاهي بزرگسالان به دلايل مختلف به جاي حمايت و مواظبت از كودكان ، آنها را مورد آزار قرار ميدهند .

كودك آزاري شامل رفتارهايي است كه توسط افراد بزرگسال نسبت به كودكان صورت ميپذيرد و به نوعي به سلامت جسمي و رواني كودك آسيب ميرساند . رفتارهايي كه به صورت تصادفي انجام ميشوند(مثل تصادف با اتومبيل ) شامل كودك آزاري به حساب نمي آيند .

1- كودك آزاري جسمي : رفتارهايي كه به جسم كودك آسيب ميزند . مانند كتك زدن ، سوزاندن ، مجروح كردن ، شكستن و....

2- كودك آزاري رواني :رفتارهايي كه به سلامت رواني كودك آسيب ميرساند مانند توهين كردن ، ترساندن ، تحقير كردن ، تبعيض و....

3- بي توجهي و غفلت : توجه نكردن به نيازهاي اساسي كودك مانند تغذيه ، بهداشت ، پوشاك ، آموزش و...

4- سوء استفاده : استفاده از كودكان در ارتباط با مواد مخدر ، واداشتن آنها به كارهاي دشوار ، سوء استفاده جنسي و...

1- نا آگاهي والدين : گاهي والدين يا افراد ديگر كه به كودكان آزار مي رسانند ، نمي دانند كه رفتار آنها كودك آزاري است . و اين گونه رفتار ها را عادي و معمولي مي انگارند .

2- مشكلات اقتصادي : فقر باعث كيشود كه كودكان از دسترسي به نيازهاي اساسي خود مانند آموزش ، بهداشت ، تغذيه و... محروم شوند و يا والدين به علت فشارهاي مالي با رفتارهايي مانند پرخاشگري ، خشونت ، بي توجهي و... كودكان را مورد آزار قرار دهند .

3- اعتياد : به علت خصوصياتي كه در افراد معتاد ايجاد ميگردد مانند پرخاشگري ، بي مسئوليتي ، كاهش عواطف و .... سبب ميشود كه كودكان مورد آزار به ويژه از نوع سوء استفاده قرار گيرند .

4- بيماري هاي رواني : در صورتي كه والدين به بيماريهاي رواني مبتلا باشند ، با رفتارهايي مانند تند خويي ، خشونت ، ناسازگاري ، بي توجهي و... سبب آزار كودكان ميشوند

5- مشكلات خانوادگي : مشاجرات شديد و طولاني والدين ، جمعيت زياد خانواده ،شيوه هاي تربيتي نامناسب ، در برخي موارد وجود ناپدري و نا مادري و... سبب ميشود كه كودكان مورد آزار قرار بگيرند .

6- مشكلات كودكان : كودكاني كه مشكلات نسبتا شديد و پايدار دارند بيشتر از ساير كودكان مورد آزار قرار ميگيرند . مانند كودكاني كه دچار بيماريهاي جسمي مزمن و طولاني مدت يا مشكلات رفتاري از قبيل پرخاشگري ، بي قراري ، بيش فعالي ، اظطراب ، شب ادراري و... هستند به علت مشكلاتي كه براي بزرگسالان ايجاد ميكنند و نيز به سبب نا آگاهي والدين ، اغلب مورد آزار جسمي و رواني قرار ميگيرند .

7- مشكلات مدرسه : مشكلاتي كه در مدرسه براي دانش آموزان ايجاد ميشود مانند انتظار بيش از حد ، نديدن تفاوتها ، ايجاد اظطراب ، ترس و رقابتهاي شديد ، تبعيض ، تنبيه بدني ، تحقير و توهين و... سبب آزارهاي جسمي و رواني كودكان ميشوند.

1- كودكان را بهتر و بيشتر بشناسيم :شناخت كودكان و نيازهاي آنها سبب ميشود كه رفتار بهتري نسبت به آنها داشته باشيم .براي اين كار ميتوانيم از روشهاي مختلف مانند خواندن كتابهاي مناسب ، شركت در كلاسهاي آموزشي ، مشورت كردن با افراد آگاه در اين زمينه و... استفاده كنيم .

2- علت كودك آزاري را بشناسيم: كودك آزاري مانند هر رفتار ديگري علتي دارد . سعي كننيم علت آنرا پيدا كنيم و با بر طرف كردن آن ، كودك آزاري را كاهش دهيم.

گاهي ممكن است برخي مشكلات را نتوانيم از بين ببريم ، در آن صورت پذيرفتن آن بهتر از آزار دادن كودك است .

3- از ديگران كمك بگيريم : كمك گرفتن و مشورت كردن نشانه هوشياري و آگاهي است ، نه ناتواني . براي كاهش مشكلات خود مي توانيم از مراكز مشاوره حضوري ، تلفني ، سازمانهاي غير دولتي ، افراد آگاه و... كمك بگيريم .

4- آرامش خود را حفظ كنيم : زندگي هميشه با مشكلات همراه است ، سعي كنيم خشم خود را كنترل كرده و براي مشكلات چاره جويي نماييم .بسياري از كودك آزاري ها در شرايطي انجام ميگيرد كه والدين قادر به كنترل خشم خود نيستند ، كنترل خشم ، آموختني است و ميتوانيم با تمرين بر خشم خود غلبه نماييم.

پيشگيري هميشه بهتر ، آسانتر و سريعتر از درمان است . براي پيشگيري از كودك آزاري مي توانيم از راهكارهاي زير استفاده كنيم:

1- دقت در ازدواج و تشكيل خانواده ، خودداري از ازدواج هاي تحميلي ، ناشناخته، شتابزده و ازدواج در سنين پايين .

2- توجه به تنظيم خانواده و تعداد مناسب فرزندان

3- افزايش آگاهي خود در زمينه پرورش فرزندان و شيوه هاي مناسب رفتار با آنها .

4- پذيرش مسئوليت ها و انجام وظايف خود به عنوان پدر ، مادر ، سرپرست و ... نسبت به كودكان .

5- آشنايي با حقوق و نيازهاي اساسي كودكان .

6- توجه به سلامت جسمي و رواني خود و كاهش فشارهاي عصبي و مشكلات رفتاري خود كه سبب كودك آزاري ميشود .

7- تقويت روحيه كمك گرفتن هنگام برخورد با مشكلات و آشنايي با مراكز حمايتي ، امداد در مورد كودكان و خانواده ها.

بنام خداوند جان و خرد

 

نکاتی پیرامون کلیدهای تربیتی کودکان

( از تولد تا شش سالگی )

 

اصولا ما انسانها واکنشهای متفاوتی را نسبت به موضوعهای مشابه نشان می دهیم که اینها باعث میشود از ما بعنوان موجودات عجیب غریب یاد شود .

 

اگر به ما بگویند در فلان کهکشان تعدادی سیاره یا ستاره کشف شده ، به راحتی میپذیریم و باور میکنیم ولی وقتی به همان شخص میگویند این صندلی تازه رنگ زده شده ، لطفا  روی آن ننشینید ، تا با انگشت خودش آنرا امتحان نکند ، به باور دست پیدا نمیکند.

 

مطلبی را که میخواهم توضیح  بدهم شباهت زیادی با مثال بالا دارد :

 

ما انسانها وقتی یک رادیو دو موج ساده و کم اهمیت یا یک وسیله برقی ساده خریداری میکنیم فکر میکنید اولین اقدامی را که بعداز به منزل آوردن و باز کردن درب آن انجام میدهیم چیست؟

 

درسته، اول کاتالوگ یا کتابچه راهنما را مطالعه میکنیم .

حالا وقتی یک اتومبیل یا یک کامپیوتر خریداری میکنیم که کمی کار کردن با آن پیچیده تر از وسایل قبلی است  ، بنظر شما حالا اولین اقدام چیه ؟

 

بله درسته ، برای استفاده از خودرو میبایست پس از آموزش ، گواهینامه رانندگی بگیریم و برای کامپیوتر ، دوره های متفاوتی را بگذرانیم .

 

تصور کنید یک کامپیوتر را میخرید ، در کارتن آنرا باز میکنید سیم برقش را به پریز میزنید پس از روشن شدن بدون اینکه اطلاعی از طرز استفاده آن بدانید میخواهید با آن کار کنید .

فکر میکنید چه اتفاقی میافتد ؟...

شما با دنیایی از کلیدوگذینه هایی روبرو میشوید که نمیدانید اینها چه مورد مصرفی دارند ، اینقدر این دکمه ها را دستکاری میکنید که ......   درنهایت کامپیوتر شما اصطلاها هنگ میکند یا از کار میافتد .

 

به نظر شما یک رادیو دو موج یا یک آبمیوه گیری ، کامپیوتر یا اتومبیل مهمتر است یا فرزندی که از ما متولد میشود و تمام زندگی ما رو تحت تاثیر خودش قرار میدهد .

 

وقتی از انسانهای مختلف در مورد هدف هایشان از تشکیل خانواده پرسیده میشود تقریبا اکثریت آنها یکی از اهداف مهمشان را فرزندانشان ذکر میکنند. ولی واقعا چند نفر از ما برای تربیت کودکانمان کاتالوگی  استفاده کرده ایم ؟

 

راستی گاهی فکر کردیم که وقتی بچه ما بهانه میگیرد باید چکار کنیم؟ باید رضایتشو جلب کرد یا کتکش زد؟

وقتی لجبازی میکنه چی؟ آنوقت باید چه کار کرد ؟

 

بنظرم پاسخ دادن به این سئوالها در صورت عدم آگاهی و بد تر از آن ،  انجام عملی که هیچ اطلاعی از پیامدهای آن نداریم در مورد کامپیوتر یا وسیله برقی میتواند منجر به تخریب آن گردد ولی در مورد کودکانمان میتواند به معنای واقعی کلمه، منجر به  " جنایت " گردد .

 

وقتی ما صاحب فرزندی میشویم بدون اینکه کوچکترین اطلاعی از روشهای تربیتی داشته باشیم به روش آزمون و خطا تربیت کودک را شروع میکنیم و در اصل دکمه های آنرا انقدر دستکاری میکنیم تا به آن تسلط یابیم . غافل از اینکه تسلط آنهم به هر شیوهای ، تمام ساختار روانی کودک را در هم شکسته و از او هر چیز ساخته میشود بجز انسانی با روان سالم .

 

درست همان پدر و مادر به محض بروز تب یا قرمزی چشم فرزند ویا بیماریی که برایشان قابل لمس وقابل رویت باشد فورآنرا به پزشک متخصص ارجاع داده و حتی حاظرند چندین شب تا صبح بر بالین کودک خود بیدار بمانند.

ولی به دلیل عدم آگاهی و ملموس نبودن مشکلات روانی ، اگر کودکشان دچار ترس ، بی حوصلگی ، شب ادراری ، جویدن انگشت ، ناسازگاری و........شود سعی میکنند با ذهنیت ناآگاه و غیر علمی با این مسائل برخورد نمایند .

 

امید است در این مقاله بتوانم تعداد اندکی از کلیدهای تربیتی کودکان را که مهمترین ثمره زندگیمان بحساب می آیند بر شمرده و مهمترین رسالت یک پدر و مادر مسئول،  که همانا تربیت صحیح کودک است رابه شیوه علمی ارائه دهم .

 

تولد:

انسانها بر خلاف دیگر حیوانات  سه بار متولد میشوند :